1939-1941 yıllarıydı. Bizim köyde okul olmadığı için Akpınar köyünde okuyordum. O zaman köyümüzSaimbeyli ilçesine bağlıydı. Saimbeyli’ye yeni bir Kaymakam gelmiş, hiç durmadan köyleri geziyor, evlerde temizlik kontrolü yapıyor ve köylülere çeşitli sorular soruyor , bilmeyenleri cezalandırıyor diye bir söylenti yayıldı. Mesela; “Cumhuriyet ne demek? İstiklal ne demek?” diye soruyor, İstiklal Marşı’nı okutuyormuş. Akpınar köyüne de falan gün gelecekmiş dediler. Akpınar Köyünde telaş Bunun üzerine köyde bir telaş başladı. Köy halkının yaşlıları okula gelip bu soruların cevabını öğrenmeye çalışıyorlardı. Biz çocuklar bu işi hem bir oyun hem de bir devlet meselesi gibi görüp onları imtihan ediyorduk. Köy bekçisi tellal gibi çağırıyor “Kaymakam Bey şu gün gelecek işlerinizi bitirin, evlerinizi temiz tutun, hazırlıklı olun!” diye talimatlar veriyordu. Hatta bununla da yetinmeyip tek tek evleri geziyordu. Kadınlar ev temizliği yapıyor, erkekler dışarıları temizliyorlardı. Ev ve sokak temizliği bitince kişisel bakıma geçildi. Erkekler tıraşlarını oldu, kadın erkek çoluk çocuk herkesin tırnakları kesildi, kontroller yapıldı. Beklenen gün geldi, Kaymakam Eroğan Akpınar’da. Nihayet beklenen gün geldi. Kaymakam, yanında en az yirmi beş-otuz süvari ile köye girdi. Yanındakilere “Siz muhtarın yanına gidin, beni orada bekleyin!” dedi. Kendisi köyün bir ucundan başlayıp evleri tek tek gezdi. Evlerden çeşitli eşyalar alarak muhtarın evine gitti. Köylü zaten hazır bekliyordu. Atlıları misa r etmek üzere alıp götürdüler. Kaymakam ise muhtarda kaldı. Muhtara “Yarın köyde kadın erkek kim varsa okulun önünde toplanacak” diye emir verdi. Kırık ayna, hamali ve keklik yumurtası Ertesi gün köy halkı; kadın, erkek, çocuk okulun önüne büyük bir merak ve heyecanla toplandı. Öğretmenimiz bazı talimatlar verdikten sonra bizi de okulun önüne sıra yaptı. Kaymakam yanındakilerle birlikte oraya geldi. Ortaya bir masa kurulmuştu. Kaymakam önceki gün evlerden topladığı eşyaları masanın üzerine bıraktı. Bu eşyalar arasından bir tane kırık aynayı eline alarak “bu bir tıraş aynası, kırılmış halde neden evinde tutuyorsun? Götür çöpe at !” dedikten sonra; eline kadınların saçlarına ek olarak taktıkları örgülerden birini aldı. “Bunu kadınlar saçlarına takıyorlar, gerçi Çerkes köylerinde pek rastlamadım. Çok gereksiz bir şey!” dedi. Daha sonra süslü bir keklik yumurtasını havaya kaldırdı. “Bu bir yumurtadır. bunu süsleyip de evin duvarına asmaya ne gerek var!” dedikten sanra sıra gümüş zincirli bir hamaliye ( içine muska konup boyuna asılan büyük kolye) geldi. Hamaliyi yukarı kaldırıp “ Buna hamali derler. İçinde ya bir kadının çocuğu olması için veya bir hastalık için bir üfürükçü tarafından yazılmış bir kağıt parçası var. Hocalar hepiniz buradasınız soruyorum: Allah ile kulun arasında böyle bir şey var mı?” Hocalar hep bir ağızdan “Hayır!” diye bağırdılar. Eşyalarla ilgili “ Ben bunların resimlerini çektirip; Saimbeyli’de medeniyet böyledir diye gazetelerde yayınlatacağım” dedi. Kimsenin ağzını bıçak açmıyordu. Sıra sorulara gelmişti. Köylülerin en yaşlılarından Çolak Ömer’i gözüne kestirip ilk soruyu ona yöneltti. -Söyle bakalım cumhuriyet ne demek? Çolak Ömer yutkunduktan sonra; -Bilmiyorum? dedi. Kaymakam öfkelendi. -Sen o sakalı değirmende mi ağarttın? Şu mini mini çocuklara sorsam hemen cevap verirler. Bunu bilmeyeni vatandaş saymam ! dedi. Kalabalıktan biri; -Gördüğünüz adam harp malulüdür. Çolak olan kolunu değirmende değil, cephede kaybetmiştir? dedi. Köy halkı “ Koskoca kaymakama karşı mı geliyorsun?” diyerek bu kişiyi azarlayıp susturdu. Zavallı Çolak Ömer ise devletten aldığı malül maşını kesilmesinden korkup hiç sesini çıkarmadı. Kaymakam olanları duymamış gibi sorularına devam etti. Aynı soruyu birkaç yaşlıya sordu. Onlar da bilmeyince yine aynı şekilde kızdı. En son daha genç birine aynı soruyu sordu. Ali Mirza bu soruyu bilince, Kaymakam koca bir aferin verip topluluğa alkışlattırdı. İkinci gelişine kadar bu soruları ve İstiklal Marşı’nı ezberlemeleri gerektiğini söyledi. Sıra çocuklara gelmişti. Çocuklardan şiir ezberleyen olup olmadığını sordu. Ben o zaman ikinci sınıftaydım. Üçüncü sınıftan bir arkadaş “Cumhuriyet” isimli bir şiir okudu. Hatırladığım kadarıyla şöyle bir şiirdi: CUMHURİYET Ne saltanat, ne sultan Ne hakanlık ne hakan Biz ki Türk’üz, Türk’e baş Kendi seçtiği yurttaş. Hükmeden millet Milletle birdir devlet Millet beğendiğini övüp, Güvendiğini saylav seçer. Bu seçilen saylavlar Bir yerde toplanırlar Buna denir kamutay Türklere budur saray. (*) Şiir okunduktan sonra kaymakam öğretmene “ Çocukları içeri al, üşütmeyelim!” dedi. Bizi öğretmen içeri aldı ama hepimiz pencereye hücum edip oradan dışarıyı izlemeye devam ettik. Kaymakam “ Gençler şu tarafa ayrılın bakalım!” deyip gençleri ayırdı. “Soyunun bakalım böyle tembel durmak olmaz” dedi. Gençler soyundu. Bekir Onbaşı adında bir karakol komutanı vardı. Onun eline düdüğü verdi. “Gençleri şu tepeye götür. Oradan yarışı başlat. Kim önce buraya gelirse ona madalya vereceğim” dedi. Komutan gençleri götürdü. Tepeden okula doğru koşmaya başladılar. O zamanın gençlerinden Saatçinin oğlu Lütfü birinci geldi. Madalyasını aldı. Kaymakam o gün köyden ayrıldı. Köyde haftalarca bu konu konuşuldu. Kazım SABAN 27/01/2009 * Yukarıdaki şiir Hasan Ali Yücel’in “Cumhuriyet” adlı şiiridir ve aslı aşağıdadır. CUMHURİYET Ne saltanat, ne sultan: Ne hakanlık, ne hakan; Biz ki Türküz, Türke baş Kendi seçtiği yurtdaş. Hükmeden ancak millet, Milletle birdir devlet. Onun dediği olur, Onun sözü tutulur. Millet güvendiğini Öğüp beğendiğini Yerine vekil seçer “Yurda bakacaksın” der. Bu seçilen vekiller Bir yerde birleşirler. Ona denir Kamutay Millete budur saray. Saylavlar, kadın, erkek, Vatanı düşünerek Kanun yaparlar orda; Düzen verirler yurda. İşler yürür bunlarla, Eldeki kanunlarla Yurt idare edilir; Buna Hükümet denir. Durumu böyle olan, Bu şekilde kurulan Devlet, Cumhuriyettir; Onda hakim millettir. Kamutayca seçilen Cumhurreisi denen En büyük Türk yurtdaşı Olur devletin başı. Cumhuriyeti kuran, Büyük millî kahraman İlk başkandır Atatürk; Kimse yok ondan büyük. Yazı gezinmesi Tahtaların Peşinde Kaymakam İğdebel’de.
